
Stare place betonowe, drogi z płyt, nawierzchnie przemysłowe i place składowe mogą po wielu latach użytkowania wymagać całkowitej przebudowy. Powodem mogą być pęknięcia, zapadnięcia, różnice poziomów, uszkodzenia płyt, niewłaściwa podbudowa albo zmiana sposobu wykorzystania terenu.
Sama rozbiórka nawierzchni jest jednak dopiero początkiem prac.
Po usunięciu płyt trzeba sprawdzić, co znajduje się pod nimi. Może się okazać, że stara podbudowa nadal posiada odpowiednie właściwości, ale równie dobrze pod betonem może znajdować się niejednorodny gruz, grunt nasypowy, glina, stare instalacje albo warstwy wymagające całkowitej wymiany.
Dlatego profesjonalna rozbiórka starego placu powinna obejmować nie tylko usunięcie betonu, ale również ocenę podłoża, załadunek materiału, segregację, ewentualny wywóz oraz przygotowanie terenu pod kolejną inwestycję.
Zakres robót może obejmować między innymi:
• stare place przemysłowe
• parkingi betonowe
• drogi wewnętrzne
• place składowe
• place manewrowe
• podjazdy
• nawierzchnie hal
• płyty betonowe
• płyty żelbetowe
• prefabrykowane płyty drogowe
• płyty typu MON
• betonowe drogi technologiczne
• place po zakładach przemysłowych
• stare nawierzchnie na terenach poprzemysłowych
Technologia rozbiórki zależy od rodzaju konstrukcji.
To dwa różne przypadki.
Są osobnymi elementami ułożonymi obok siebie.
Jeżeli nie zostały mocno uszkodzone lub połączone z inną konstrukcją, w określonych przypadkach można próbować je podnosić i demontować w większych elementach.
Jest wykonywana bezpośrednio na miejscu.
Może posiadać:
• dylatacje
• zbrojenie
• siatki stalowe
• włókna
• różną grubość
Taka konstrukcja zazwyczaj wymaga rozbijania, cięcia albo kruszenia.
Przed rozpoczęciem rozbiórki dobrze ustalić, czy nawierzchnia posiada zbrojenie.
Zwykły beton można rozdrabniać stosunkowo łatwo.
W żelbecie pojawiają się jednak:
• pręty
• siatki zbrojeniowe
• elementy stalowe
• kotwy
• czasami zbrojenie o dużej średnicy
Po rozkruszeniu betonu stal trzeba oddzielić, pociąć i posegregować.
Dlatego rozbiórka nawierzchni żelbetowej może być wyraźnie bardziej pracochłonna.
Całkowita rozbiórka może być uzasadniona, gdy występują:
• liczne spękania
• zapadnięcia
• uszkodzenia konstrukcji
• znaczne różnice poziomów
• nierównomierne osiadanie
• zbyt mała nośność
• problemy z odwodnieniem
• kolizje z nową inwestycją
• konieczność wykonania nowych instalacji
• przebudowa układu komunikacyjnego
• zmiana przeznaczenia terenu
Czasami możliwa jest naprawa lokalna, ale przy mocno zdegradowanej nawierzchni bardziej uzasadniona może być całkowita przebudowa.
Przyczyną nie zawsze jest sam beton.
Problem często znajduje się znacznie głębiej.
Może wynikać z:
• niewłaściwie zagęszczonej podbudowy
• starego nasypu
• wymywania gruntu
• wody
• źle zasypanych wykopów instalacyjnych
• zbyt słabego gruntu
• braku warstwy separacyjnej
• wieloletniego ruchu ciężkich pojazdów
• lokalnego osiadania
Dlatego wykonanie nowej nawierzchni bez sprawdzenia podłoża może spowodować powtórzenie tego samego problemu.
Najpierw warto ustalić:
• powierzchnię placu
• rodzaj nawierzchni
• grubość betonu
• występowanie zbrojenia
• sposób wykonania płyt
• stan podbudowy
• przebieg instalacji
• możliwość wjazdu ciężkich maszyn
• miejsce załadunku
• sposób zagospodarowania materiału
• docelowe przeznaczenie terenu
Na tej podstawie można dobrać technologię rozbiórki.
Jeżeli plac posiada dokumentację techniczną, warto ją przeanalizować.
Może zawierać informacje dotyczące:
• grubości nawierzchni
• rodzaju zbrojenia
• układu dylatacji
• podbudowy
• instalacji podziemnych
• odwodnienia
• konstrukcji dróg
Przy starych obiektach dokumentacja często jednak nie istnieje albo nie odpowiada w pełni temu, co rzeczywiście znajduje się w ziemi.
Przy większej inwestycji pomocne może być wykonanie odkrywek.
Pozwalają sprawdzić:
• rzeczywistą grubość betonu
• liczbę warstw
• rodzaj podbudowy
• stan gruntu
• występowanie zbrojenia
• ukryte elementy konstrukcyjne
Kilka odkrywek może znacznie ułatwić późniejsze oszacowanie ilości materiału i czasu potrzebnego na realizację.
Pod starym placem mogą znajdować się:
• wodociągi
• kanalizacja
• kanalizacja deszczowa
• przewody energetyczne
• gaz
• światłowody
• drenaż
• instalacje technologiczne
Na terenach przemysłowych dodatkowo mogą występować stare, nieużytkowane instalacje, których nie ma na aktualnych mapach.
Dlatego przed rozpoczęciem głębszego kucia lub wykonywania wykopów trzeba zachować szczególną ostrożność.
Jeżeli rozbiórce ma podlegać tylko fragment placu, warto wcześniej oddzielić go od części pozostającej.
Można wykorzystać cięcie betonu.
Pozwala ono:
• wykonać równą krawędź
• ograniczyć przypadkowe pękanie
• oddzielić rozbierany fragment
• przygotować połączenie z nową nawierzchnią
• wykonać precyzyjną rozbiórkę przy budynku
Jest to szczególnie ważne przy remontach częściowych.
Jeżeli nawierzchnia ma zostać całkowicie usunięta, można prowadzić prace mechanicznie.
Typowy zakres obejmuje:
Następnie można przejść do oceny podbudowy.
Jednym z najczęściej wykorzystywanych zestawów jest koparka wyposażona w młot hydrauliczny.
Sprawdza się przy:
• grubych płytach
• betonie przemysłowym
• fundamentach
• nawierzchniach żelbetowych
• elementach trudnych do podważenia
Młot rozbija konstrukcję na mniejsze fragmenty umożliwiające dalszy załadunek.
Nie.
Część cienkich płyt można podważać przy użyciu odpowiednio dużej koparki.
Jeżeli beton jest już mocno spękany, rozbiórka może przebiegać bardzo sprawnie.
Przy grubym lub mocno zbrojonym betonie młot znacznie ułatwia pracę.
Dobór sprzętu powinien wynikać z rzeczywistej konstrukcji placu.
Przy większych rozbiórkach można wykorzystywać również specjalistyczne szczęki.
Pozwalają:
• rozdrabniać beton
• oddzielać zbrojenie
• zmniejszać rozmiar fragmentów
• przygotowywać materiał do dalszego przetwarzania
Technologia może poprawić wydajność przy dużych konstrukcjach żelbetowych.
Inaczej może wyglądać praca przy prefabrykowanych płytach drogowych.
Jeżeli konstrukcja pozwala na bezpieczny demontaż, płyty mogą być:
• odkopywane
• podważane
• podnoszone
• odkładane
• ładowane na transport
Jeżeli są mocno spękane lub częściowo zespolone z podłożem, może być konieczna ich mechaniczna rozbiórka.
Jeżeli prefabrykat zachował odpowiedni stan techniczny, w określonych zastosowaniach może być możliwe jego ponowne wykorzystanie.
Przed ponownym ułożeniem należy jednak ocenić:
• pęknięcia
• uszkodzenia narożników
• stan elementów nośnych
• powierzchnię
• możliwość bezpiecznego transportu
• przeznaczenie nowej nawierzchni
Nie każda stara płyta nadaje się do kolejnego montażu.
Prefabrykowane elementy mogą mieć znaczną masę.
Do ich załadunku może być potrzebna:
• koparka
• ładowarka
• odpowiedni osprzęt chwytający
• samochód z HDS
• inny sprzęt transportowy
Trzeba wcześniej przygotować miejsce umożliwiające bezpieczny załadunek.
Duże prefabrykowane płyty drogowe spotyka się często na:
• placach przemysłowych
• drogach tymczasowych
• terenach budów
• bazach transportowych
• placach składowych
Jeżeli są ułożone na odpowiednio przygotowanej warstwie i zachowały dobry stan, demontaż może być znacznie łatwiejszy niż rozbijanie monolitycznego betonu.
Stare place przemysłowe mogą mieć bardzo złożoną konstrukcję.
Pod betonem mogą znajdować się:
• kolejne warstwy betonu
• kruszywo
• stary bruk
• żużel
• gruz
• stabilizacja
• fundamenty maszyn
• kanały technologiczne
• instalacje
Dlatego po zdjęciu pierwszej warstwy często dopiero okazuje się, jaki będzie rzeczywisty zakres robót.
Na dawnych terenach przemysłowych można natrafić na stare fundamenty urządzeń lub budynków.
Mogą być znacznie grubsze niż nawierzchnia placu.
Ich usunięcie może wymagać:
• dodatkowego odkucia
• użycia cięższego młota
• cięcia zbrojenia
• wykonania głębszego wykopu
• dodatkowego transportu gruzu
Warto uwzględnić takie ryzyko przy planowaniu inwestycji.
Pod placem mogą znajdować się także zasypane lub nadal istniejące kanały.
Jeżeli nowa inwestycja wymaga stabilnego podłoża, trzeba ustalić:
• czy kanał pozostaje
• czy ma zostać rozebrany
• czy można go odpowiednio wypełnić
• czy wpływa na przyszłą konstrukcję
Pozostawienie pustych przestrzeni może prowadzić do późniejszych problemów.
Na starym terenie mogą występować również:
• nieczynne studnie
• zbiorniki
• separatory
• komory
• szamba
• elementy kanalizacji
Przed wykonaniem nowego placu trzeba ustalić ich stan i sposób dalszego postępowania.
Przy żelbecie jednym z bardziej czasochłonnych etapów jest oddzielenie betonu od stali.
Po rozkruszeniu płyty zbrojenie może zostać:
• odsłonięte
• wyciągnięte
• pocięte
• posegregowane
Dzięki temu materiały mogą być zagospodarowane oddzielnie.
Warto już podczas rozbiórki osobno odkładać:
• beton
• stal
• prefabrykaty nadające się do dalszego użycia
• grunt
• inne odpady
Ogranicza to mieszanie materiałów i ułatwia późniejszy transport.
Beton z rozbiórki nie zawsze musi kończyć jako materiał przeznaczony wyłącznie do usunięcia.
Po odpowiednim przetworzeniu może powstać kruszywo z recyklingu.
Możliwość jego dalszego wykorzystania zależy jednak od:
• jakości materiału
• stopnia zanieczyszczenia
• procesu kruszenia
• uziarnienia
• parametrów technicznych
• planowanego zastosowania
Nie należy traktować przypadkowo rozbitego betonu jako automatycznego zamiennika kruszywa konstrukcyjnego.
Przy bardzo dużych realizacjach możliwe jest rozważenie kruszenia materiału bezpośrednio na terenie inwestycji.
Może to ograniczyć:
• liczbę transportów
• ilość materiału wywożonego poza teren
• potrzebę dowożenia części nowego kruszywa
Rozwiązanie ma sens przede wszystkim przy odpowiednio dużej ilości jednorodnego materiału.
Jeżeli beton zostanie wymieszany z:
• humusem
• gliną
• drewnem
• izolacją
• tworzywami
• innymi odpadami
jego dalsze wykorzystanie może być utrudnione.
Dlatego dobra segregacja już podczas rozbiórki zwiększa możliwości późniejszego recyklingu.
Po rozkruszeniu materiał może być ładowany za pomocą:
• koparki
• ładowarki
• koparko ładowarki
Przy dużej realizacji warto zsynchronizować tempo rozbiórki z dostępnością transportu.
Jeżeli samochody nie będą odbierać materiału odpowiednio szybko, gruz zacznie zajmować coraz większą powierzchnię placu i utrudniać pracę maszyn.
Przed rozpoczęciem robót warto określić orientacyjną ilość materiału.
Znaczenie mają:
• powierzchnia placu
• grubość płyt
• obecność dodatkowych fundamentów
• ilość zbrojenia
• stan podbudowy
• zakres dalszej rozbiórki
Pozwala to lepiej zaplanować liczbę samochodów i miejsce załadunku.
Nawet pozornie niezbyt gruba płyta na dużej powierzchni daje znaczną objętość i masę betonu.
Przy rozległym placu przemysłowym ilość materiału może być liczona w setkach lub tysiącach ton.
Dlatego transport i dalsze zagospodarowanie materiału trzeba traktować jako jeden z głównych elementów całej realizacji.
Po usunięciu nawierzchni można odkryć:
• kruszywo
• piasek
• pospółkę
• stary gruz
• żużel
• glinę
• grunt nasypowy
• ziemię
• kolejną nawierzchnię
• bruk
Stan tych warstw powinien zostać oceniony przed rozpoczęciem nowej inwestycji.
Czasami tak.
Jeżeli warstwa posiada odpowiednią:
• grubość
• nośność
• jednorodność
• zagęszczenie
• stan techniczny
możliwe może być jej wykorzystanie w nowej konstrukcji.
Decyzja powinna jednak wynikać z wymagań projektowych i oceny podłoża.
Może być konieczne jej rozebranie, gdy:
• jest przemieszana z gruntem
• posiada niewystarczającą grubość
• została rozmyta
• zawiera przypadkowy materiał
• występują lokalne zapadnięcia
• nie osiąga wymaganych parametrów
• koliduje z poziomem nowej inwestycji
Wtedy trzeba przejść do głębszych robót ziemnych.
Na starszych inwestycjach jako podbudowę można spotkać przypadkowy materiał rozbiórkowy.
Jeżeli występują w nim:
• bardzo duże elementy
• puste przestrzenie
• humus
• ziemia
• niejednorodne frakcje
może być konieczna wymiana.
Sama obecność fragmentów betonu nie oznacza jednak automatycznie, że cała warstwa jest nieprzydatna.
Jeżeli nowa konstrukcja ma być wykonana od początku, może być konieczne wykonanie koryta.
Roboty obejmują:
• usunięcie istniejących warstw
• pogłębienie terenu
• wyrównanie dna
• przygotowanie odpowiednich poziomów
• usunięcie słabego podłoża
Głębokość powinna wynikać z projektu nowej nawierzchni.
Jeżeli po zdjęciu starego placu zostanie odsłonięty grunt o niewystarczających właściwościach, może być potrzebna jego wymiana.
Proces obejmuje:
Zakres wymiany powinien wynikać z warunków gruntowych i projektu.
Częstym problemem jest nasyp niekontrolowany.
Może składać się z:
• ziemi
• cegieł
• gruzu
• gliny
• piasku
• pozostałości dawnych konstrukcji
Jeżeli jego parametry są niewystarczające, wykonanie nowego ciężkiego placu bez odpowiedniego przygotowania może prowadzić do nierównomiernego osiadania.
W określonych przypadkach alternatywą dla głębokiej wymiany może być odpowiednio zaprojektowana stabilizacja.
Może ograniczyć:
• ilość wywożonego gruntu
• ilość dowożonego kruszywa
• czas transportu
Nie jest jednak rozwiązaniem odpowiednim dla każdego podłoża.
Po przygotowaniu gruntu można wykonywać kolejne warstwy konstrukcyjne.
Mogą obejmować:
• warstwy separacyjne
• kruszywa
• warstwy związane
• inne rozwiązania projektowe
Dokładna konstrukcja zależy od przyszłego przeznaczenia placu.
To bardzo ważna różnica.
Parking dla samochodów osobowych generuje zupełnie inne obciążenia niż:
• plac logistyczny
• baza transportowa
• terminal
• plac przed rampą
• droga dla wywrotek
• plac składowy
Dlatego nie można automatycznie wykorzystywać tej samej konstrukcji pod wszystkie zastosowania.
Przy intensywnym ruchu znaczenie mają nie tylko obciążenia pionowe.
Maszyny i ciężarówki:
• skręcają
• hamują
• ruszają
• obracają koła w miejscu
Powoduje to duże oddziaływania na nawierzchnię.
Szczególnie dobrze przygotowane powinny być strefy częstego manewrowania.
Materiał należy układać warstwami.
Każdą warstwę odpowiednio:
• rozprowadza się
• profiluje
• przygotowuje
• zagęszcza
Nie powinno się wysypywać całej potrzebnej ilości kruszywa jednocześnie i zagęszczać jedynie powierzchni.
Przy większych realizacjach warto odpowiednio kontrolować parametry przygotowanego podłoża.
Pozwala to potwierdzić, że nowa nawierzchnia jest wykonywana na stabilnej konstrukcji.
Ma to znaczenie szczególnie przy:
• halach
• placach logistycznych
• parkingach ciężarowych
• drogach przemysłowych
• miejscach składowania ciężkich materiałów
Stara nawierzchnia może być uszkodzona właśnie z powodu niewłaściwego odprowadzenia wody.
Podczas przebudowy warto więc sprawdzić:
• kierunki spadków
• istniejące wpusty
• kanalizację deszczową
• odwodnienia liniowe
• lokalne zagłębienia
• stan rur
Wykonanie nowej nawierzchni bez rozwiązania problemu wody może doprowadzić do kolejnych uszkodzeń.
Po zdjęciu nawierzchni można czasami zauważyć silnie zawilgocone podłoże.
Może to wynikać z:
• nieszczelnej kanalizacji
• braku odpływu
• wysokiej wody gruntowej
• spływu z sąsiedniego terenu
• uszkodzonego drenażu
• zbyt szczelnej konstrukcji zatrzymującej wodę
Przed wykonaniem kolejnych warstw warto ustalić źródło problemu.
Jeżeli przez plac wcześniej wykonywano wykop instalacyjny i zasypka nie została odpowiednio zagęszczona, może pojawić się charakterystyczne liniowe zapadnięcie.
W takiej sytuacji nowy plac powinien obejmować naprawę problematycznej strefy, a nie tylko wymianę górnej warstwy.
Jeżeli istniejące instalacje są stare lub wymagają modernizacji, najlepiej wykonać ją przed nową nawierzchnią.
Może dotyczyć:
• kanalizacji deszczowej
• sanitarnej
• wodociągu
• instalacji energetycznych
• przepustów
Ponowne rozcinanie świeżo wykonanego placu oznacza dodatkowe koszty i ryzyko późniejszego osiadania.
Po zmianie poziomu placu może być konieczna regulacja:
• studzienek
• wpustów
• włazów
• skrzynek instalacyjnych
Ich wysokość trzeba dostosować do projektowanej nawierzchni.
Prace mogą być trudniejsze, jeżeli firma musi nadal funkcjonować.
Wtedy warto rozważyć etapowanie.
Można kolejno:
Pozwala to ograniczyć przestoje.
Przy dużym remoncie może być konieczne przygotowanie tymczasowego przejazdu.
Powinien umożliwiać:
• dostawy
• odbiór materiału
• przejazd maszyn
• dojazd służb
• funkcjonowanie zakładu
Nie powinien kolidować z obszarem rozbiórki.
Kruszenie betonu może powodować znaczne zapylenie.
Problem jest szczególnie istotny:
• przy zakładach produkcyjnych
• w pobliżu magazynów
• przy sąsiednich budynkach
• podczas suchej pogody
Technologia robót powinna uwzględniać odpowiednie ograniczenie zapylenia i zabezpieczenie strefy pracy.
Młot hydrauliczny generuje hałas oraz drgania.
Przy rozbiórce blisko:
• budynku
• działających maszyn
• instalacji
• innych konstrukcji
warto odpowiednio zaplanować sposób prowadzenia prac.
Nie zawsze najcięższy młot będzie najlepszym rozwiązaniem.
Przykładowy zakres może wyglądać następująco:
Dokładny przebieg zależy od projektu.
Do częstych problemów należą:
• brak rozpoznania grubości płyt
• nieuwzględnienie zbrojenia
• brak sprawdzenia instalacji
• przypadkowe mieszanie betonu z ziemią
• brak planu transportu gruzu
• pozostawienie słabej podbudowy
• przykrycie starego nasypu nowym kruszywem
• brak rozwiązania problemów z wodą
• niewłaściwe zagęszczenie
• pozostawienie zasypanych kanałów bez odpowiedniej oceny
• wykonanie nowej nawierzchni przed modernizacją instalacji
• niewłaściwe poziomy studzienek
• brak dopasowania konstrukcji do przyszłego ruchu
Rozbiórka powinna więc być traktowana jako początek przebudowy całej konstrukcji, a nie tylko sposób usunięcia starego betonu.
W zależności od powierzchni i konstrukcji mogą być wykorzystywane:
• koparki gąsienicowe
• koparki kołowe
• minikoparki
• młoty hydrauliczne
• szczęki do kruszenia
• ładowarki
• koparko ładowarki
• przecinarki i urządzenia do cięcia betonu
• walce
• zagęszczarki
• samochody samowyładowcze
Przy dużych placach odpowiednia wydajność maszyn ma ogromny wpływ na czas realizacji.
Koszt zależy przede wszystkim od:
• powierzchni
• grubości płyt
• rodzaju betonu
• ilości zbrojenia
• rodzaju nawierzchni
• możliwości demontażu płyt w całości
• dostępu maszyn
• ilości gruzu
• kosztów transportu
• stanu podbudowy
• konieczności korytowania
• wymiany gruntu
• rozbiórki dodatkowych fundamentów
• przebudowy instalacji
• zakresu nowej podbudowy
• odwodnienia
Dlatego powierzchnia w metrach kwadratowych jest tylko jednym z elementów wyceny.
Warto przekazać:
• lokalizację inwestycji
• powierzchnię placu
• zdjęcia
• rodzaj płyt
• orientacyjną grubość betonu
• informacje o zbrojeniu
• planowane przeznaczenie terenu
• dokumentację, jeśli jest dostępna
• informacje o instalacjach
• informacje o dostępie dla ciężkiego sprzętu
• zakres wywozu materiału
• informację, czy należy usuwać również podbudowę
• plan nowej nawierzchni
Pozwala to lepiej dobrać sprzęt i oszacować czas realizacji.
Rozbiórki takich nawierzchni mogą dotyczyć:
• zakładów przemysłowych
• magazynów
• baz transportowych
• centrów logistycznych
• parkingów
• dróg zakładowych
• placów składowych
• terenów po dawnych obiektach
Prace mogą być realizowane w Katowicach, Gliwicach, Zabrzu, Bytomiu, Tychach, Mikołowie, Rudzie Śląskiej, Sosnowcu, Dąbrowie Górniczej, Tarnowskich Górach, Rybniku, Żorach oraz innych miejscowościach województwa śląskiego.
Zakres może obejmować zarówno demontaż pojedynczych płyt, jak i kompleksową rozbiórkę dużego placu przemysłowego razem z podbudową i późniejszym przygotowaniem gruntu.
Usuwanie starych płyt betonowych i drogowych jest często pierwszym etapem większej przebudowy terenu.
W zależności od rodzaju nawierzchni możliwy jest demontaż prefabrykowanych płyt albo mechaniczne kruszenie monolitycznego betonu i żelbetu.
Po rozbiórce trzeba jednak dokładnie sprawdzić podłoże.
Pod płytami mogą znajdować się stare podbudowy, niekontrolowane nasypy, gruz, fundamenty, kanały technologiczne albo słaby grunt wymagający wymiany.
Dlatego wykonanie trwałego nowego placu wymaga nie tylko usunięcia starego betonu, ale również odpowiedniego przygotowania konstrukcji znajdującej się poniżej.
Dobrze zaplanowana realizacja pozwala jednocześnie posegregować beton i stal, ograniczyć ilość materiału przeznaczonego do wywozu oraz przygotować stabilne podłoże pod nową drogę, parking, halę lub plac przemysłowy.